Vrijwel iedere ondernemer herkent het: vacatures blijven langer openstaan, geschikte kandidaten zijn schaars en de werkdruk loopt op. Toch begint de oplossing volgens Jaap Hermsen, themaregisseur bij NLwerkt aanwerk, lang niet altijd met een nieuwe vacature.
Wie denkt dat je nieuw personeel binnenhaalt door enkel een vacature uit te zetten, komt tegenwoordig bedrogen uit. "Veel werkgevers zoeken nog steeds op dezelfde manier als tien jaar geleden. Ze schrijven een vacature, wachten op reacties en hopen dat de perfecte kandidaat ertussen zit. Maar de arbeidsmarkt is compleet veranderd,” vertelt Jaap.
Volgens hem lopen veel mkb-ondernemers niet alleen vast op het vinden van personeel, maar ook op vraagstukken rondom behoud, scholing en de organisatie van het werk. Juist daarbij ondersteunt NLwerktaanwerk. Het initiatief van Stichting Nederland Onderneemt Maatschappelijk! - opgericht door VNO-NCW en MKB-Nederland - helpt werkgevers om niet alleen naar vacatures te kijken, maar naar hele arbeidsvraagstukken, zoals krapte, verzim en de transitie naar een (meer) op vaardigheden gerichte arbeidsmarkt. Vanuit zijn rol als themaregisseur ondersteunt Jaap werkgevers in de teechniek met bemensingsvraagstukken.
Een vacature is niet altijd het probleem
Werkgevers die contact opnemen met NLwerktaanwerk verwachten vaak concrete hulp bij het werven van nieuwe medewerkers. In de praktijk blijkt volgens Jaap regelmatig dat de oorzaak ergens anders ligt. "Wij beginnen daarom eigenlijk altijd met de vraag: waar zit het echte probleem? En hoe kan je dat door anders organiseren oplossen?"
Hij noemt het voorbeeld van een installatiebedrijf waar gecertificeerde monteurs iedere stap van een warmtepompinstallatie uitvoeren: van voorbereiding tot opruimen. "Toen we dat proces in losse stappen opdeelden, bleek dat een deel van de taken ook door andere medewerkers gedaan kon worden. Daardoor kon dezelfde specialistische monteur veel meer installaties uitvoeren." Volgens Jaap zijn dit soort oplossingen vooral voor mkb-bedrijven interessant. Zij hebben vaak geen grote HR-afdeling die de tijd heeft om zulke vraagstukken uitgebreid te analyseren.
Niet iedere goede kandidaat hoeft bij jou te werken
Jaap ziet nog een kans die volgens hem nauwelijks wordt benut: samenwerking tussen werkgevers. "Het is eigenlijk belachelijk", zegt hij. "Grote bedrijven krijgen soms honderden sollicitaties op jaarbasis. Ze nemen misschien één of twee mensen aan, terwijl er nog veel meer geschikte kandidaten tussen zitten." Die kandidaten verdwijnen nu vaak uit beeld, terwijl ze volgens Jaap juist interessant kunnen zijn voor andere werkgevers die met arbeidstekorten kampen.
Daarom werkt NLwerktaanwerk aan het programma 'Next Best'. Werkgevers delen - uiteraard alleen met toestemming van de kandidaat - geschikte sollicitanten met andere bedrijven in dezelfde regio of sector. "Stel dat kandidaat nummer drie tot en met tien niet bij jouw organisatie terecht kunnen”, legt Jaap uit. “Waarom zouden die niet binnen vijf werkdagen worden voorgesteld aan een collega-bedrijf? Zo help je elkaar als ondernemers én vergroot je de kans dat talent behouden blijft."
Volgens Jaap levert dat direct nog een tweede voordeel op. Veel werkzoekenden kennen maar een klein deel van de werkgevers in hun omgeving. "Mensen solliciteren vaak bij zes of zeven bedrijven die ze kennen. Terwijl er waarschijnlijk veel meer organisaties zijn waar ze ook goed zouden passen”, aldus Jaap. Dat is precies het vraagstuk waar Uw Stad Werkt op inspeelt: alle werkgevers in de stad op één plek samenbrengen, zodat werkzoekenden eenvoudig door het lokale aanbod kunnen scrollen. Volgens Jaap helpt samenwerking tussen werkgevers vervolgens om die kansen verder te vergroten. "Door werkgevers beter samen te laten werken, ontdekken werkzoekenden veel meer mogelijkheden dan ze zelf ooit hadden gevonden."
Verder kijken dan het cv
Ook bij de selectie van kandidaten valt volgens Jaap nog veel winst te behalen. Werkgevers kijken vaak naar diploma's, functietitels en werkervaring, terwijl persoonlijke eigenschappen, leervermogen en motivatie minstens zo belangrijk kunnen zijn. "Een cv vertelt maar een deel van het verhaal."
Daarom pleit hij ervoor om kandidaten niet te snel af te schrijven. "Lees cv’s en brieven nauwkeurig door en spreek mensen eerst eens. Dan ontdek je soms kwaliteiten die je in eerste instantie helemaal niet zag." Jaap stelt dat die aanpak ook aansluit bij de ontwikkeling naar een op vaardigheden gerichte arbeidsmarkt, waarin vaardigheden steeds belangrijker worden dan het perfecte cv. Dat sluit aan bij de gedachte achter Open Deuren van Uw Stad Werkt: niet alleen kijken naar wat iemand heeft gedaan, maar vooral naar wat iemand kan en wil.
Behoud verdient net zoveel aandacht als instroom
Een ander misverstand dat Jaap noemt is dat organisaties zich vooral richten op het aantrekken van nieuwe collega's. "Veel werkgevers investeren veel energie in instroom, maar vergeten soms dat behoud minstens zo belangrijk is."
Nieuwe medewerkers verlaten een organisatie lang niet altijd vanwege het werk zelf. Regelmatig spelen begeleiding, verwachtingen of de manier waarop iemand wordt ingewerkt een grotere rol. "De beste vakman is niet automatisch de beste begeleider. Goed werkgeverschap verdient daarom ook bij aandacht voor ontwikkeling, scholing en begeleiding van medewerkers,” aldus Jaap. Dat zijn onderwerpen waar de regio- en themaregisseurs van NLwerktaanwerk werkgevers eveneens bij ondersteunt.
Geen loket, maar een gids
Die brede blik onderscheidt NLwerktaanwerk van veel andere initiatieven, stelt Jaap. Waar ondernemers vaak verschillende organisaties moeten benaderen voor scholing, behoud, subsidiemogelijkheden of personeelsvraagstukken, kijken hij en zijn collega’s integraal naar de situatie van een werkgever. Vervolgens bepalen ondernemer en regisseur samen welke eerste stap het meeste oplevert.
"Een ondernemer komt vaak binnen met één vraag. Maar als je doorvraagt, blijken er meerdere uitdagingen onder te liggen. Dan heeft het weinig zin om alleen een vacaturetekst te verbeteren", zegt Jaap. Juist door eerst de oorzaak te onderzoeken, ontstaan volgens hem oplossingen die veel duurzamer zijn.
Anders samenwerken
De arbeidsmarkt zal de komende jaren alleen maar krapper worden, verwacht Jaap. Daarom zullen werkgevers volgens hem vaker over de grenzen van hun eigen organisatie moeten kijken. "Ik hoop dat we veel normaler gaan vinden dat werkgevers samenwerken. Niet alleen om personeel te vinden, maar ook om talent vast te houden voor de regio."
Want uiteindelijk draait wat hem betreft niet om de vraag welk bedrijf een sollicitant krijgt, maar om iets groters. "Als iemand niet bij jouw organisatie past, kan die persoon nog steeds precies de juiste medewerker zijn voor een bedrijf een paar straten verder."
Voor ondernemers begint een oplossing volgens Jaap daarom niet altijd met een nieuwe vacature, maar met een goed gesprek over de vraag achter het personeelstekort. Juist daar wil NLwerktaanwerk werkgevers bij ondersteunen. Door samen te kijken naar instroom, behoud, scholing en de organisatie van werk ontstaat vaak een oplossing die verder gaat dan het invullen van één vacature.