Wie vacatures doorleest, ziet wellicht vaak detzelfde mooie woorden: een dynamische werkomgeving, enthousiast team en ruimte voor groei. Maar het zegt weinig over de kenmerkende cultuur van een bedrijf. En precies daar gaat het volgens Sandra Grauss, oprichter van Tribute to Work, vaak mis.
“Bijna twee jaar geleden zocht ik naar een nieuwe uitdaging en naar een bedrijf waar ik echt goed in de cultuur zou passen”, stelt Sandra. “Ik bekeek veel vacatures en al snel viel vooral op hoe uniform ze zijn, alsof ze uit dezelfde mal kwamen. Daardoor voelde solliciteren minder inspirerend dan het zou kunnen zijn. Toen dacht ik: Ik ben vast niet de enige die dit probleem ervaart. Dat bleek ook zo te zijn en zo is Tribute to Work ontstaan.” Sandra richt zich op het maken van duurzame matches tussen werkgevers en werkzoekenden. Niet op basis van alleen ervaring of diploma’s, maar juist op cultuur en gedrag: sterke voorspellers van succes.
Wat er in de praktijk vaak misgaat
Veel bedrijven schrijven nette vacatures die veel mensen aanspreekt, zetten de functieeisen op een rij en wachten op reacties. In de praktijk leidt dat aan beide kanten vaak tot teleurstelling. “Veel vacatures zijn vooral gericht op wat de organisatie nodig heeft,” zegt Sandra. “Waar ben ik als werkzoekende in dat verhaal? Waarom zou ik er willen werken?” Het gevolg: vacatures worden inwisselbaar. “Verwissel je dan de bedrijfsnaam door die van een concurrent? Dan klopt het vaak nog steeds. Een probleem: want als alles op elkaar lijkt, spelen randvoorwaarden zoals salaris een grotere rol dan je zou willen. Je wilt juist dat iemand voor jóu kiest.”
Daar komt bij dat bedrijven het spannend vinden om zich uit te spreken in vacatures. Vaak wordt een zo breed mogelijke groep aangesproken. Logisch, want in een krappe arbeidsmarkt wil je zoveel mogelijk reacties. Maar dat werkt averechts. “Je spreekt ook veel mensen aan die helemaal niet passen. Dat kost tijd voor de organisatie én voor de sollicitant en levert uiteindelijk weinig op. Wees je ervan bewust dat elke werkzoekende die jouw vacature leest, solliciteert of afgewezen wordt van invloed is op je employer branding.”
Waarom cultuur geen ‘nice to have’ is
Volgens Sandra begint een goede match bij gedrag en cultuur. “Je kunt iemand aannemen op kennis en ervaring, maar mensen stromen meestal uit op basis van gedrag. 1 op de 3 nieuwe medewerkers vertrekt binnen een jaar. Vaak niet omdat ze het werk niet aankunnen, maar omdat de omgeving niet past bij wat ze verwachtten.”
Een voorbeeld uit de praktijk: een organisatie die een creatieve, opvallende vacature schreef en daardoor vooral creatieve sollicitanten aantrok. Maar het werk bleek daar helemaal niet bij aan te sluiten. De nieuwe medewerker vertrok binnen drie weken. “Dat is zonde voor iedereen,” zegt Sandra. “Iemand zegt zijn baan op om bij jou te komen werken. Dat moet je als organisatie niet vergeten: je hebt daarom de verantwoordelijkheid om een eerlijk beeld te geven.”
Van ‘gelikte vacature’ naar eerlijk verhaal
Waarom blijven bedrijven dan toch vasthouden aan die algemene, gelikte vacatures? Volgens Sandra is het zelden kwade wil. “Organisaties willen het vaak wel goed doen, maar vinden het lastig om hun eigen cultuur te verwoorden. Wat voor hen normaal is, lijkt in de praktijk erg lastig onder woorden te brengen. Daarnaast wordt bij het schrijven van vacatures steeds vaker AI gebruikt, waardoor teksten nog generieker worden.” Het risico? Een resultaat met veel clichés. “We zijn een enthousiast team, we hebben een informele sfeer... Daar krijg je geen gevoel bij.”
De oplossing zit volgens Sandra niet in nóg creatiever schrijven, maar in een stap daarvoor: eerst begrijpen wie je als organisatie bent. “Waar krijgen wij energie van? Welk gedrag hebben we nodig om verder te groeien? Als je dat scherp hebt, kun je eerlijkere, gerichtere en menselijkere vacature opstellen.” En dat betekent ook: durven benoemen wat niet perfect is. “Niet alleen het hosanna-verhaal, maar ook: dit zijn onze uitdagingen. Dat zorgt ervoor dat er een gevoel ontstaat bij het bedrijf en dát trekt de juiste mensen aan.”
De balans tussen cultuur en competenties
Een veelgemaakte fout is dat organisaties veiligheid zoeken in harde eisen: diploma’s, jaren ervaring, specifieke vaardigheden. “Dat is begrijpelijk,” zegt Sandra, “maar het zegt niet alles over of iemand succesvol wordt.” Haar aanpak helpt bedrijven die balans anders te leggen. Niet óf cultuur óf competenties, maar een combinatie. “We kijken eerst: welke competenties heb je écht nodig? En hoe vertaalt dat zich naar gedrag in de praktijk?” Tijdens sollicitatiegesprekken werkt ze met gestructureerde scorecards, zodat kandidaten niet puur op gevoel worden beoordeeld. Dit draagt bij aan inclusief werven en is prettiger voor sollicitanten. “De ene persoon verkoopt zichzelf beter dan de ander, maar dat zegt niets over wie het best past.”
Waarom diversiteit juist sterker maakt
Een goede cultuur betekent niet dat iedereen hetzelfde moet zijn. Integendeel. “Cultuur gaat over gedeelde normen en waarden,” legt Sandra uit. “Dat betekent niet dat iedereen dezelfde achtergrond of vaardigheden moet hebben.” Diversiteit maakt een organisatie juist sterker. “Als je alleen maar dezelfde kennis en ervaring in huis hebt, dan mis je perspectief. Verschillende achtergronden zorgen voor betere ideeën en betere beslissingen.” Daarin zit ook een belangrijke nuance: cultuur is geen excuus om gelijksoortige mensen aan te nemen.
Wat werkzoekenden zelf kunnen doen
Ook voor werkzoekenden heeft Sandra tips. “Als je zelf niet weet wat bij je past, wordt het lastig om een goede keuze te maken.” Daarom adviseert ze om bij jezelf te beginnen: In wat voor omgeving functioneer ik het beste? Wat geeft mij energie? Wat vind ik belangrijk in een werkgever? Deze punten zijn onder meer via een (gratis) check van Tribute to Work inzichtelijk te maken. Kijk dan kritisch naar vacatures. “Zie je algemene termen? Dan is het belangrijk om de juiste vragen stellen om erachter te komen of je past binnen de organisatie.” Ook tijdens gesprekken ziet ze vaak dat kandidaten te weinig doorvragen. “Mensen willen goed overkomen, maar je wilt juist toetsen: past dit. Door kritische vragen te stellen, onderscheid je jezelf juist en kom je hierachter. Zorg dat je je best doet om geen onderdeel te worden van de statistiek, anders ben je wellicht 1 op de 3 mensen die binnen een jaar weer vertrekt.”
Van vacature naar duurzame match
De kern van het verhaal is simpel, maar wordt nog vaak onderschat: een goede match begint niet bij een lijst met eisen, maar bij een eerlijk beeld. “Hoe eerder je dat goed doet, al in de vacature, hoe groter de kans op een duurzame match en een lange samenwerking.” En dat is waar het om draait: minder mismatches, minder verloop en meer mensen op de juiste plek.
Meer praktische tools op het gebied van duurzame matches? Neem contact op met Tribute to Work.